Opowiedziała mi to kobieta, która przez jedenaście lat prowadziła dom opieki w Radomiu — mały, osiemnaście łóżek, zapach rosołu na parterze i te schody, których echo obcasów było słychać aż w kaplicy.
Nie podam prawdziwego imienia zakonnicy. Powiedzmy, że nazywała się siostra Marianna.
Zjawiłam się tam pewnej środy, bo akurat zwolniła się zmiana nocna, a ja szukałam czegoś bliżej domu. Kierowniczka — pani Halina, drobna, ze związkiem kluczy przy pasku, który brzękał jak różaniec z dużych paciorków — oprowadzała mnie po budynku. Pachniało pastą do podłóg i trochę wilgocią. W kaplicy paliła się jedna świeczka, pod wazonem z plastikowymi liliami.
I wtedy zobaczyłam siostrę Mariannę.
Siedziała na ławce przy oknie, z niemowlęciem na rękach. Może ośmiomiesięcznym. Drugie dziecko, trochę starsze, raczkowało po podłodze i ciągnęło za frędzel jej habitu. Twarz siostry była nieruchoma jak woda w miednicy, wpatrywała się w niemowlę tak, jakby poza tym nic więcej na świecie nie istniało.
— To siostra Marianna — powiedziała pani Halina, ściszając głos tak, że poczułam jej oddech na uchu. — Trzecie dziecko w ciągu trzech lat jej się trafia. Same się u niej zjawiają.
— Jak to: zjawiają? — nie zrozumiałam.
— Zobaczy pani. Ludzie różnie gadają. Jedni mówią, że to cud, inni, że grzech. A prawda jest taka, że nikt nie widział, żeby te dzieci ktoś jej przynosił. Po prostu pewnego dnia są.
Znieruchomiałam z torbą w ręku. To był dom opieki dla starszych księży i zakonnic. Mężczyźni mogli wchodzić do kaplicy tylko w niedziele, i to za zgodą matki przełożonej. A ta młoda zakonnica — miała może dwadzieścia osiem lat — siedziała przede mną z dwójką dzieci, o których nikt nie potrafił powiedzieć, skąd się wzięły.
— I nikt jej nie pytał wprost? — spytałam.
Pani Halina tylko poprawiła pęk kluczy i nic więcej nie dodała.
Przez pierwszy tydzień obserwowałam siostrę Mariannę z daleka. Karmiła, przewijała, śpiewała dzieciom cienkim głosem, który odbijał się od ścian jak w studni. Kiedy do sali wchodziła przełożona — matka Konstancja — Marianna wstawała, a dzieci chowały się za jej habitem. Starszy, mały Antek, nie odezwał się do mnie ani słowem przez pierwsze trzy dni. Tylko obserwował mnie spod grzywki, ssąc rękaw swetra.
Matka Konstancja nie wyglądała na kobietę, która znosi cokolwiek ze spokojem. Miała wąską twarz, ciemne brwi, i owijała różaniec wokół dłoni, jakby chciała go udusić. Raz usłyszałam, jak rozmawia przez telefon z proboszczem:
— Niech ksiądz to wyjaśni, bo ja już nie odpowiadam za to, co ludzie gadają.
Ale nikt niczego nie wyjaśniał. A co tu było wyjaśniać? Drzwi na noc zamykała na klucz sama matka Konstancja. Okna pokoi miały kraty od zewnątrz, bo budynek dawniej był szpitalem. A Marianna nie wychodziła z ogrodu ani na chwilę.
Nie mogłam tego pojąć. I chyba dlatego zaczęłam zostawać po nocnej zmianie o pół godziny dłużej, udając, że piję kawę w dyżurce.
Pewnej nocy usłyszałam, jak Marianna rozmawia z niemowlęciem.
Nie, nie z niemowlęciem. Do niemowlęcia. Ale odpowiedź, którą usłyszałam, nie pochodziła od dziecka.
Był początek grudnia, trzecia nad ranem. Szłam po cichu korytarzem, bo skończyła mi się kawa w termosie. I wtedy z pokoju Marianny doleciał niski, męski głos, jakby dochodzący z telefonu przyciśniętego do ucha.
— Jeszcze tylko ten raz — mówił. — Obiecuję. Potem koniec.
Zatrzymałam się, a ręka sama powędrowała do klamki. Drzwi były uchylone na szerokość dłoni. Zajrzałam.
Marianna klęczała przy łóżku, telefon leżał obok niej na kołdrze, ekranem w dół. Przed nią stał otwarty sejf — mały, metalowy, z tych na dokumenty. W środku nie było pieniędzy. Były dwa różańce. Jeden czarny, splątany, z połamanym krzyżykiem. Drugi z jasnego drewna, z medalikiem błyszczącym w świetle lampki nocnej.
Marianna wzięła ten drugi różaniec do ręki i owinęła go wokół nadgarstka trzy razy, jakby liczyła paciorki na jakiś znak. Potem sięgnęła po niemowlę i przycisnęła je mocniej do siebie.
Cofnęłam się o krok. Deska skrzypnęła.
Marianna nie odwróciła głowy w moją stronę. Tylko zamknęła sejf na klucz, schowała go za dekolt habitu i wróciła do łóżka, jakby nic się nie stało.
Następnego dnia poprosiłam panią Halinę o kilka minut rozmowy.
— Czy jest tu jakiś mężczyzna, który dzwoni do siostry Marianny? — spytałam wprost.
— Tak. Ksiądz Ryszard przychodzi we wtorki i piątki. Spowiada. — Pani Halina postukała długopisem o biurko. — Ale ma osiemdziesiąt jeden lat i prawie nic nie widzi. Nie o niego pani chyba pyta.
— A ten sejf w pokoju Marianny? Kto jej go dał?
Pani Halina patrzyła na mnie dłużej, niż było trzeba.
— Ten sejf stoi tam od dwudziestu lat. Należał do siostry Weroniki. Tej, co zmarła, zanim tu przyszłaś.
— A co jej się stało?
— Rak. Zabrał ją w siedem miesięcy. A wiesz, co trzymała w tym sejfie?
Pokręciłam głową.
— Dokumenty. Akty urodzenia. Trzy.
Poczułam, jak zimnieją mi palce.
Tego wieczoru, po kolacji, matka Konstancja wezwała mnie do swojego gabinetu. Na biurku leżała teczka, a na niej zdjęcie młodej zakonnicy z niemowlęciem na rękach. Na odwrocie napisane ołówkiem: "Weronika, 1999".
— Pyta pani o rzeczy, które do niej nie należą — zaczęła. — Ale skoro już widziała pani ten sejf, lepiej, żeby pani wiedziała, jak to naprawdę było.
I opowiedziała mi.
Siostra Weronika, dwadzieścia lat temu, też zaczęła "mieć dzieci". Bez wyjaśnienia. Nikt jej nie pytał — a ona nie tłumaczyła. Za każdym razem to samo: znikała na kilka dni do siostry w Kielcach, wracała blada, milcząca, a po jakimś czasie w domu opieki pojawiało się dziecko, które nazywała swoim. Trzecie dziecko nie przeżyło porodu, a razem z nim umarła sama Weronika.
— Tym trzecim dzieckiem, tym, które przeżyło zamiast niej, była Marianna — powiedziała matka Konstancja.
Zabrakło mi tchu.
— To rodzinne? — spytałam głupio, bo nic innego nie przyszło mi do głowy.
— Siostra Weronika miała męża — matka Konstancja wymówiła to słowo, jakby parzyło jej usta. — Nie duchownego. Zwykłego mężczyznę, elektryka, z Kielc. Wzięli ślub cywilny w tajemnicy. On zostawiał jej pieniądze w tym sejfie, a ona rodziła i oddawała dzieci jego siostrze do wychowania, bo sama nie mogła. Ale trzeci poród był za trudny. Zmarła, a noworodek trafił do domu dziecka, bo nikt nie chciał powiedzieć, czyje to dziecko. Dopiero po latach ktoś się przyznał i zakon przyjął ją tu, do nas, jako Mariannę.
— To skąd te wszystkie dzieci, które teraz nosi Marianna?
Matka Konstancja wstała i podeszła do okna. Na zewnątrz padał pierwszy w tym roku śnieg.
— Ma brata, proszę pani. Prawdziwego, rodzonego, syna tego samego elektryka. Po wypadku w pracy nie może się sam zająć dziećmi, nie ma żony. Antek, chłopiec, którego pani widuje, i to niemowlę, to jego dzieci. Marianna zgodziła się je wychowywać, żeby nie trafiły do domu dziecka tak jak kiedyś ona. Przynosi je nocą przez tylną furtkę w murze, o której wiedzą tylko dwie osoby. Głos, który pani słyszała, to on, dzwoni, kiedy ma przywieźć kolejne dziecko — prosi za każdym razem, jakby to było ostatni raz.
— A różańce w sejfie?
— Jasny należał do Weroniki. Czarny do jej męża, chociaż nigdy nie chciał się przyznać, że go nosi. Marianna trzyma je razem, bo to jedyne, co jej po nich zostało. A nadgarstek owija, kiedy brat dzwoni, żeby wiedzieć, że to naprawdę on, a nie ktoś obcy — mieli taki umówiony sygnał jeszcze zanim ja się tu sprowadziłam.
Wróciłam do swojego pokoju i długo siedziałam na łóżku, wpatrując się w okno. Na zewnątrz śnieg zasypywał ślady na podwórku. Tej nocy nikt nie przyszedł.
Rano zobaczyłam, że sejf w pokoju Marianny stoi otwarty. Pusty. Oba różańce zniknęły, a na dnie leżał tylko klucz. To był ostatni dzień mojego okresu próbnego.
Tego popołudnia złożyłam wypowiedzenie, zanim podpisałam umowę. Pani Halina podsunęła mi długopis, nie pytając o powód.
— Dobrze — powiedziała tylko. — Nie każdy potrafi udźwignąć cudze sekrety.
Wyszłam na przystanek. Autobus linii 12 przyjechał punktualnie o 20:14. W oknie na drugim piętrze paliło się światło — to był pokój Marianny. Zobaczyłam, jak podnosi niemowlę do ramienia i zastyga tak, bez ruchu, wpatrzona w ciemność za szybą.
Nie pomachałam jej na pożegnanie. Ona też się nie odwróciła.
