Po ostatniej sesji dializy zrozumiałam, że mamie zostało niewiele czasu.
Siedziała na tym plastikowym krześle na korytarzu oddziału nefrologii, z opuchniętymi nogami jak dwa pieńki. Na zewnątrz był brudny listopad, z drobnym deszczem na szybach Szpitala Wojewódzkiego w Radomiu. Wycierałam ławki starą chusteczką, choć były suche — czymś musiałam zająć ręce, żeby nie patrzeć, jak jej paznokcie robią się coraz bledsze.
— Kasiu — powiedziała.
Prawie nigdy nie zwracała się do mnie po imieniu. Mówiła „córeczko", „skarbie", „moja ty". Więc uniosłam głowę.
— Muszę ci coś powiedzieć. Tylko mi nie przerywaj.
Odłożyłam chusteczkę na kaloryfer. Grzał słabo, przez zardzewiałe rury, a na parapecie ktoś zostawił do połowy opróżniony słoik ogórków kiszonych.
Wtedy zaczęła.
Opowiedziała mi o Marku, moim młodszym bracie. O jego długach u lichwiarzy z osiedla Gołębiów — dwanaście tysięcy złotych, nie żarty. O tym, że od roku płaciła za niego czynsz, żeby ci ludzie do niego nie przyszli. O mieszkaniu na Wośnikach, tym dwupokojowym, które tata kupił jeszcze na początku lat dziewięćdziesiątych i które zostało na nią po rozwodzie.
— Przepisałam je na niego — powiedziała.
Słoiki na parapecie jakby się rozmyły. Nie, nie poruszyły się — to ja mrugnęłam i wszystko zamgliło się przed oczami.
— Jak to przepisałaś? Wiesz, co to znaczy? Jak go zlicytują, zostanie bez dachu nad głową. A ja?
— Ty masz pracę, masz męża, masz głowę na karku.
To była prawda. Pracuję w firmie księgowej, zarabiam cztery i pół tysiąca miesięcznie, mam dwoje dzieci w szkole. Mąż naprawia samochody w warsztacie przy Wjazdowej. Jakoś sobie radzimy.
Splunęła w chusteczkę. Potem powiedziała:
— Marek to moje dziecko. Jak go stracę, umrę żywcem.
Nic nie odpowiedziałam. Podniosłam słoik i postawiłam go na podłodze, bo zapach octu zaczął mi doskwierać.
Wieczorem odwiozłam ją do domu. Siedziała z tyłu, z głową opartą o zaparowaną szybę. Na alei Wojska Polskiego stał korek; na skrzyżowaniu przy dworcu zepsuł się autobus. Przed nami taksówka z tablicami z Kielc hamowała co dziesięć metrów. Radio grało stare przeboje z lat siedemdziesiątych.
— Nie mów ojcu — powiedziała.
Tata mieszkał w Skarżysku, z drugą rodziną. Dzwonił do nas dwa razy w roku.
— Nie mam komu powiedzieć — odparłam.
Nie płakałam. Ani wtedy, ani na pogrzebie.
Następnego dnia rano — właściwie trzeciego dnia — poszłam do notariusza sprawdzić, czy da się coś jeszcze zrobić. Notariusz z kancelarii przy placu Konstytucji, facet w niebieskiej koszuli z kawą rozlaną na krawacie, przeglądał akta pięć minut.
— Podpisane, poświadczone. Akt notarialny. Nie ma czego cofać.
— Ale mama była w trakcie leczenia onkologicznego. Można udowodnić brak świadomości.
— Można udowadniać, można. Ale za ile? Za jakie pieniądze? I zanim skończy się ekspertyza, pański brat sprzeda mieszkanie i nic pani nie zostanie.
Wyszłam z kopią umowy w torebce. Szłam ulicą Żeromskiego i liczyłam zamknięte witryny. Pod numerem siedemnastym weszłam do apteki i kupiłam paczkę plastrów. Nie miałam z nimi co robić, ale musiałam wydać pieniądze na coś.
Marek nie zadzwonił do mnie na pogrzeb.
Zjawił się na stypie z nową kurtką i z jakimś typem, którego przedstawił jako „mojego wspólnika". Jadł bigos i opowiadał o „projekcie deweloperskim z potencjałem". Nie sprzeczałam się z nim. Podawałam kutię, wznosiłam kieliszek czerwonego wina, całowałam w policzek panią, która wychowała jego dzieci na podwórku przy kościółku na Wólce.
Tydzień po pogrzebie — mróz aż trzaskały deski w podłodze — dostałam wiadomość od sąsiadki: „Twój brat sprowadza nocą ludzi. Wprowadza się do mieszkania. Nie powiedział ci?"
Nie.
Nie powiedział.
Wtedy zrobiłam to, co robiła mama ze mną: zamilkłam. Milczałam i piłam kawę z mlekiem, podczas gdy dzieci kłóciły się o parę rękawiczek. Milczałam, wynosiłam śmieci, płaciłam rachunek za gaz — sto dziewięćdziesiąt złotych, denerwowało mnie, że płacę za dom, w którym już nic nie mam.
Dopiero w czwartek, o piątej rano, obudziłam się z jasną myślą.
Ubrałam się po ciemku, wyciągnęłam z szafy kartonowe pudełko po butach z dokumentami mamy — małe, przewiązane sznurkiem od pieczywa. Wysypałam wszystko: świadectwa, książeczkę zdrowia, akt urodzenia, przeterminowany dowód osobisty. Znalazłam biały kopertę, bez podpisu. W środku — klucz do garażu za blokiem.
Garaż. Ten kawałek betonu obok hydroforni, gdzie tata trzymał fiata 126p i który mama dostała przy podziale majątku.
Marek nie miał o nim pojęcia.
Uruchomiłam samochód. Za szybą grudniowa noc pachniała sadzą i świeżym pieczywem. Dojechałam pod blok, zanim się rozwidniło. Weszłam do garaży jej kluczem, podniosłam metalowe drzwi z hałasem blachy. W środku — opony, rozbita beczka po kapuście, stara kanapa cała w pleśni. I kredens kuchenny, załadowany na dziecięcy wózek.
Otworzyłam go.
W pudełku po proszku Vizirze, pod stertą pustych ampułek, znalazłam to, czego się spodziewałam: dwadzieścia osiem tysięcy złotych, zawinięte w gazetę. Mama chowała tam pieniądze, które nazywała „na czarną godzinę", kiedy byłam mała.
Wsadziłam je do torby.
Pojechałam do banku, przeliczyłam wszystko na przelew i wpłaciłam zaliczkę na dwupokojowe mieszkanie w bloku naprzeciwko szkoły moich dzieci.
Kiedy Marek się dowiedział, przyjechał do mnie. Zapukał trzy razy, krótko, jak człowiek, który się śpieszy. Otworzyłam dopiero, gdy nacisnął klamkę i została mu w dłoni.
— Wzięłaś te pieniądze. Połowa była moja.
Nie wpuściłam go. Podałam mu przez drzwi kopertę. W środku — paragon na sto pięćdziesiąt złotych z jarmarku bożonarodzeniowego. Tak, żeby nie mógł powiedzieć, że nic nie dałam bratu w potrzebie.
— Nie mieszkam tu — powiedziałam. — Mieszkanie jest puste. I jest na moje nazwisko.
Został na klatce. Widziałam go przez wizjer. Opierał się o ścianę z zielonymi rurami, z kopertą w ręku, nie otwierając jej.
Nie widziałam, co zrobił potem.
Zasunęłam zasuwę. Poukładałam szklanki na kuchennej półce. Za oknem, na podwórku szkolnym, ktoś zapalił choinkę obwieszoną kolorowymi lampkami. Robotnicy zostawili kontener na śmieci tuż przy wejściu na klatkę. Zaniosłam go na ulicę.
Kiedy wracałam, na progu siedział sąsiedzki pies, rudy kundelek, z pyskiem opartym na łapach, patrząc na mnie jak na kobietę, która niczego już się nie boi.
Miał rację.
