Barbara stała na ganku, gdy zobaczyła męża z siekierą w rękach na środku podwórka.
— Tadeusz! Coś ty najlepszego zrobił! Boże święty, co się tu wydarzyło!
Krzyknęła i zbiegła po schodkach, boso, w samej podomce, choć wrzesień w tym roku był zimny i trawa kolczasta od szronu.
— A nie trzeba było mnie tak straszyć! Całe życie się tego bałem, dłużej nie zniosę! — odpowiedział mężczyzna, wbił siekierę w wielki pień do rąbania drewna i poszedł w stronę domu, nie oglądając się.
Barbara jeszcze chwilę stała na ganku. Patrzyła na podwórko i na to, do czego strach może doprowadzić dorosłego, spokojnego człowieka. Potem weszła do domu za nim.
Tadeusz miał czterdzieści trzy lata, prowadził warsztat samochodowy na skraju Wilkowic, małego miasteczka pod Bielskiem-Białą. Żonę szukał długo i rozważnie — nie chciał żadnej z sąsiadek, znał je od dziecka i wszystkie wydawały mu się zbyt lekkomyślne. Barbarę poznał na weselu kuzyna w Buczkowicach, dziesięć kilometrów dalej. Miała trzydzieści jeden lat, pracowała w piekarni na rynku i od pierwszego wieczoru mówiła z nim tak, jakby znali się od lat.
Pobrali się rok później. Zamieszkali w domu po rodzicach Tadeusza, z dużym podwórkiem, starą szopą i kurnikiem, który Barbara od razu zaczęła urządzać po swojemu.
Jedyne, co Tadeuszowi nie w pełni odpowiadało w tym małżeństwie, to częste wyjazdy żony do rodziców, którzy mieszkali w Buczkowicach. Nie było to daleko, ale Barbara zawsze jeździła z jakimś prezentem — raz ciasto drożdżowe, raz butelka nalewki z aronii, którą sama robiła w piwnicy. Tadeusz nie protestował głośno. Sam wcześnie stracił rodziców, mieszkał z ciotką do pełnoletności, i gdyby miał dokąd jeździć, pewnie robiłby to samo.
Rodzice zabrali go raz, kiedy miał dziewięć lat, do stryja pod Żywcem, do stajni pachnącej sianem i amoniakiem. Ojciec poszedł tam pierwszy, po widły, i długo nie wracał. Tadeusz wszedł za nim i zobaczył go leżącego w przejściu między boksami, twarzą w słomie, z ręką wykręconą pod dziwnym kątem, a koń w sąsiednim boksie tupał kopytem, jakby czekał na coś, co już się nie wydarzy. Nikt mu wtedy nie powiedział, na co dokładnie umarł ojciec — serce, mówiono później szeptem między dorosłymi. Od tamtej pory Tadeusz nie potrafił przejść obojętnie obok żadnego zwierzęcia, które leżało zbyt nieruchomo, zbyt długo w jednej pozycji.
Zanim wyjeżdżała, Barbara zawsze doprowadzała dom do porządku — sprzątała, gotowała mężowi jedzenie na dwa dni, żeby nie siedział głodny przy telewizorze z pustym garnkiem. Nigdy nie zostawiała niedokończonych spraw.
Prawdziwą chlubą Barbary były kury. Miała rasy zwyczajne, ale i te sprowadzane specjalnie — pierzaste na nogach, z wielkim czubem na głowie, kupowane na targu w Bielsku, gdzie raz w roku jeździł Tadeusz po nowe pisklęta, żeby zrobić żonie przyjemność. Jemu samemu wystarczyłyby zwykłe kury nioski, ale Barbara uwielbiała te dziwne, ozdobne rasy i cieszyła się z każdego nowego mieszkańca kurnika jak dziecko.
Mijały lata. Tadeusz przywykł do wyjazdów żony, młodsze siostry Barbary dorastały, zaczynały pomagać matce, więc podróże do Buczkowic stawały się rzadsze. Ale to, co się wydarzyło w tamten wrześniowy weekend, zapamiętali oboje na całe życie.
Był sezon na aronię. Barbara zebrała cały wiadro jagód, dużych, ciemnych, prawie czarnych, i postanowiła zrobić nalewkę. Wyszła znakomita — mocna, słodko-cierpka, taka, jaką robiła jej babcia. Rozlała nalewkę do butelek, a same jagody, już przefermentowane, odstawiła na bok, żeby później wyrzucić na kompost.
Tylko że dzień był szalony. Trzeba było jeszcze upiec chleb na drogę, wyprać pościel, spakować torbę — matka zachorowała, trzeba było jechać do Buczkowic na kilka dni, zająć się gospodarstwem i dać wskazówki młodszym siostrom. W tym pędzie jagody gdzieś się zapodziały. Barbara była przekonana, że wyrzuciła je razem z resztkami, i zupełnie o nich zapomniała.
Rano, przed pracą, Tadeusz widział, że żona biega jak w ukropie, i zdecydował pomóc — sam nasypał kurom zboża i poszedł do warsztatu, licząc, że wieczorem jeszcze zastanie ją w domu. Zwykle wyjeżdżała wieczorem, na starym rowerze z bagażnikiem, i wracała po dwóch, trzech dniach.
Po południu, gdy Barbara skończyła wszystkie sprawy, wyszła nakarmić kury jeszcze raz przed wyjazdem. I usiadła prosto na pieńku obok szopy.
Po całym podwórku leżały jej cenne kury. Nieruchome. Porozrzucane jak stare ścierki — pod płotem, koło budy psa, jedna nawet w korytku z wodą.
Barbara zerwała się, podbiegła do najbliższej — leżała ciepła jeszcze, ale bez ruchu, dziób otwarty, oczy zaszklone. Druga taka sama. Trzecia. Policzyła: jedenaście kur z siedemnastu. Wśród nich te ozdobne, z czubami, sprowadzone specjalnie z targu — te, które kosztowały najwięcej i które Barbara kochała bardziej niż inne.
Nie mogła zrozumieć, co się stało. Trucizna? Choroba? Dopiero po chwili zobaczyła je — porozrzucane po całym podwórku resztki aroniowego miąższu z jej nalewki. Kury wygrzebały je z kompostu, wyjadły, sfermentowane owoce zadziałały jak alkohol prosto w krew — i część ptaków po prostu zasnęła na zawsze, jak pijani ludzie, którzy nie wstają rano.
To był piątek. Wieczorem Tadeusz wrócił z warsztatu zmęczony, pachnący olejem i chłodnym powietrzem, i od razu zauważył, że coś jest nie tak — żona siedziała na ganku, nie zapaliła światła w kurniku, choć zwykle robiła to punktualnie o zmierzchu.
— Basiu, co się stało?
Ona tylko wskazała ręką na podwórko. Tadeusz zobaczył martwe kury, policzył je w świetle latarki z telefonu i zamarł. Nie ze złości na żonę — z czegoś głębszego, czego nie potrafił nazwać. Kucnął przy jednej z kur, dotknął jej pióra, cofnął dłoń, jakby się poparzył.
Nie spał tej nocy. Chodził po podwórku z latarką, sprawdzał każdą kurę, wąchał ziemię, jakby szukał trucizny, którą ktoś mógł podłożyć. Barbara próbowała mu wyjaśnić — to aronia, to nalewka, kury się objadły i się upiły, to się czasem zdarza, żadna trucizna, żaden szkodnik. Ale on nie słuchał. Powtarzał w kółko, że ktoś chciał zaszkodzić, że sąsiad z zazdrości, że coś jest nie tak w tym domu.
Rano, kiedy zobaczył, że trzy kolejne kury, te które przeżyły noc, chodzą po podwórku zataczając się, uderzył pięścią w stół tak, że podskoczył kubek z herbatą, i wyszedł do szopy.
Wziął siekierę i podszedł do kurnika. Pierwszy cios trafił w róg konstrukcji — trzask pękającej deski rozniósł się po całym podwórku, ostry jak wystrzał. Z dachu posypały się pióra, które ktoś tam wcześniej wetknął w szpary dla ocieplenia, i zawirowały w powietrzu razem z kurzem. Drugie uderzenie, trzecie — Tadeusz rąbał już bez celowania, na oślep, deska pękała za deską, gwoździe skrzypiały wyrywane z drewna. Ręce mu się trzęsły, siekiera raz omal nie ześlizgnęła się z trzonka. Oddychał krótko, przez zaciśnięte zęby, jakby biegł pod górę. Z kurnika wybiegły ostatnie dwie żywe kury, gdacząc histerycznie, jedna z nich potknęła się o własne skrzydło i przeleciała tuż obok jego nogi. Krzyknął coś bez słów, coś pomiędzy jękiem a warknięciem, i uderzył jeszcze raz, w sam środek ściany, aż konstrukcja przechyliła się i runęła do połowy, wzbijając tuman pierza i słomy.
To właśnie wtedy Barbara wybiegła na ganek i zobaczyła męża z siekierą pośrodku podwórka, otoczonego szczątkami drewna i piór.
Kiedy wszystko ucichło, a Tadeusz zamknął się w domu, Barbara usiadła na tym samym pieńku, gdzie dzień wcześniej liczyła martwe kury. Popatrzyła na resztki kurnika — sześć lat pracy, sto osiemdziesiąt złotych wydanych tylko na te ozdobne kury z targu w Bielsku, licząc wszystkie zakupy od pierwszego roku małżeństwa.
Nie krzyczała, nie płakała przy nim. Poszła do kuchni, wzięła zeszyt w kratkę, w którym od lat zapisywała wydatki na gospodarstwo, i otworzyła go na ostatniej stronie. Spisała: kurnik do odbudowy — sama, bez pomocy męża. Nalewka — wylana do zlewu, cała, dziewięć butelek. I jeszcze jedno zdanie, podkreślone dwa razy: wyjazd do matki, sama, bez pytania go o zgodę.
Nazajutrz spakowała torbę, zamknęła resztki kurnika na kłódkę, choć nie było już czego pilnować, i wyjechała do Buczkowic na rowerze, tak jak zawsze. Tadeusz stał w oknie warsztatu, kiedy przejeżdżała drogą obok, i nie wyszedł jej zatrzymać.
Wróciła po tygodniu, nie po dwóch dniach jak zwykle. Przywiozła od ojca sześć nowych kurczaków, zwyczajnych, żadnych ozdobnych ras — i drewno na nowy kurnik, kupione za pieniądze z własnej sprzedaży ciast w piekarni, bez grosza od męża. Postawiła materiały pod szopą i powiedziała tylko jedno:
— Kurnik zbuduję sama. Ty zbudujesz sobie spokój, jak umiesz.
Tadeusz przez dwa dni nic nie mówił, jadł osobno, wychodził do warsztatu wcześniej niż trzeba. Trzeciego dnia wziął młotek, podszedł do stosu desek pod szopą i zaczął przybijać pierwszą deskę, niezdarnie, krzywo, bez pytania o zgodę. Barbara stała chwilę w drzwiach, patrzyła, jak jej mąż trzyma gwoździe w ustach, tak jak robił to jej ojciec. Nie podeszła bliżej. Nie powiedziała nic. Wzięła drugi młotek i zaczęła przybijać deskę z drugiej strony, w milczeniu, każde z nich po swojej stronie konstrukcji, która miała jeszcze długo nie mieć dachu.
